"परदेश, कविता र सम्बन्ध"

परदेशमा छु,
पैशामै ध्यान छ आफन्तहरुको ।

अलिकति लुटेर सपनाको समय
अलिकति थुतेर रञ्जनाको सञ्चय
कवितासँग जिस्किएको
कसैले देख्दैनन् बा !

महिनाभरिको तलब
अर्थात सोह्र सय रिङ्गिट हात परेको
हरेक महिनाको त्यो सात तारिखभन्दा
जागै बसेर/भोकै बसेर
एउटा कविता लेखिसिध्याएको क्षण
कति आनन्ददायी हुन्छ भनेर
के थाह मेरा आफन्तहरुलाई ?

परन्तु,
सम्बन्धका पर्खालहरुभन्दा बाहिरका
प्रत्येक्ष भेटिएका/नभेटिएका
केही मनहरु,
मसँग सोधिरहन्छन् मेरी कविताको बारेमा
साँच्चै यतिबेला मेरा आफन्तहरुभन्दा
उनीहरु नै पो निकट लाग्दैछ मलाई ।

स्वर्ग (कविता)

एउटा सानो गाउँ
जहाँ मेरोसँगै
केही थान कवि/कलाकारको घर
केही थान गायक/संगीतकारको घर
र,
सबैलाई पायक पर्ने ठाउँमा
होस् एउटा सानो भट्टी पसल
जहाँ हरेक साँझ भेला भएर
भटमास र साँधेको गुन्द्रुकसँग लोकल रक्सी घुट्काउँदै
सुन्न र सुनाउन पाईयोस् सिर्जनाहरु
आहा !
मैले खोजेको स्वर्ग त्यही पो हो कि ?

रक्तदान जीवनदान (कविता)

कहाँ, कुन बेला, के पर्छ
कत्ति भर छैन यो जीवनको
जुरेमा पहिरो खस्न सक्छ
चुरेमा बाढी पस्न सक्छ
दौड्दा दौड्दै ब्रेक फेल भएर
त्रिशुलीमा गाडी झर्न सक्छ
वा,
अचानक कुनै अंगको
गम्भिर अप्रेशन पर्न सक्छ
भन त यो बेला उपचारको लागि
कहाँ पाउन सक्छौं आलो रगत ?
हो त्यसैले यो ज्यान सद्दे भएको बेला
आउ रक्तदान गरौं,
रक्तदान त जीवनदान हो प्रीय ।

हरेक तीन/तीन महिनामा
एउटा स्वस्थ शरिर भित्र
नयाँ रक्त कोशिकाहरु जन्मन्छन्
र, पुरानाहरु बाहिरिन्छन्
हो,
त्यही मरेर जाने
रगतलाई निकालेर जम्मा गर्न सके
कसैको प्राण जोगिन सक्छ प्रीय
त्यसैले आऊ रक्तदान गरौं,
रक्तदान त जीवनदान हो ।

भन्लान् कसैले
रगत झिकेपछि कम्जोर भईन्छ
सायद यस्तै ठानौली तिमी पनि
परन्तु यो एउटा प्रकृया हो
नझिके पनि यसलाई
अवश्य बाहिरिन्छ कुनै माध्यमबाट
बरु त्यो बेला हामी विरामी पो पर्न सक्छौं ।
त्यसैले खेर जाने त्यही रगत
कसैको जीवन बन्छ भने
आऊ रक्तदान गरौं
रक्तदान  त जीवन दान हो ।

सत्र वर्ष देखि साठीसम्मका
पैंतालिस किलो तौलमाथि
यौनरोग, हेपाटाइटिस, मुटुरोग
अनि दम र छारेरोग नभएका
गर्भवती र महिनावारी भइरहेका महिला बाहेक
जो सुकैले रक्तदान गर्न सक्छन् ।
हेर यो दुनियाँमा
हजारौं यस्ता मानिसहरु छन्
जसले जीवन भरिमा
सयौं पटक रक्तदान गरिसकेका छन्
हो तिमी महिला हौ
हरेक माशिक धर्ममा
तिम्रो रगत खर्च हुने भएकोले
तिमीले वर्षमा दुई पटक रक्तदान गर
म, चार पटक गर्न सक्छु
रक्तदान त जीवनदान हो प्रीय
आऊ रक्तदान गरौं ।

कहाँ, कुन बेला, के पर्छ
कत्ति भर छैन यो जीवनको
जुरेमा पहिरो खस्न सक्छ
चुरेमा बाढी पस्न सक्छ
दौड्दा दौड्दै ब्रेक फेल भएर
त्रिशुलीमा गाडी झर्न सक्छ
वा,
अचानक कुनै अंगको
गम्भिर अप्रेशन पर्न सक्छ
हो, त्यो बेला हाम्रो रगत
आफैलाई काम लाग्न सक्छ
त्यसैले आऊ प्रिय
जीवन सद्दे भएको बेला
रक्तदान गरौं,
रक्तदान त जीवन दान हो ।

पहिरो, कवि र कविता (कविता)

एक हँसमुख षोडसीको नाकमाथि
थपक्क बसेको सानो ढिकेफूली जस्तै
लमतन्न चहुरको बीचमा
ठिङ्ग उभिएको शिकारथुम्की डाँडामा उभिएर
जब हेर्छु पर...पर.....
भदौरे झरिले कोपरेर छिया–छिया बनेका पाखाहरु
नजरैभरि ठोक्किन आइपुग्छन्
कठै कवि मन
साउन पो बर्सिन थाल्यो झर्र...झर्र.....।

त्यसैपनि उजाड बन्दैछन् पाखाहरु/भीरहरु
कतै काटिएर रुख/बनेर धुले सडक
कतै सल्किएर डढेलो/मासिएर ऐंसेलु झ्याङ
हराएको जुरेली चिरबिर/नफुलेको गुँराशको बोट
यस्तै बेला,
पहिरोले लतार्दा गाउँ घर र आफन्त गुमाएको पीडाले
साँच्चै मन एकतमासले उम्लिएर आउँछ
पहिरो बग्यो कि कविता ?
असमञ्जसमा छु म अचेल ।

प्रकृतिको विभत्स दृश्यलाई निहारी
कुन कविले कोर्न सक्ला, मधुमासका कविताहरु ?
त्यसैले ए ! मान्छे
तिमीहरुलाई कविता मन पर्छ भने/बचाउँन चाहान्छौ भने
कृपया प्रकृतिलाई बिनास हुनबाट जोगाई देऊ
नत्र कविभन्दा पहिल्यै
कविताको मृत्यु हुने छ यहाँ ।

पहिचान र सङ्घीयता (कविता)

साँच्चै अहिले
अन्धो मान्छेहरुले
हात्ति छामे जस्तै भइरहेको छ
मेरो देशको पहिचान र सङ्घीयता ।

कि, कसैले खुट्टा छाम्छ र भन्छ
सावन लागेपछि हरेक दिन आमाले
आलौटा मकै कुट्ने छिप्पु (ओख्ली) जस्तै
माथिदेखि तलसम्म सोलोडोलो परेको
काठको मुढो रहेछ
हात्ति उर्फ पहिचान र सङ्घीयता ।

फेरि अर्कोले,
उभिरहेको हात्तिको लमतन्न ज्यानलाई छोएर भन्छ
अहो ! यो त झ्याल–ढोका नभएपट्टिको
घरको भित्तो जस्तै हुँदो रहेछ
वार–पार एउटै
अखण्ड र अविभाज्य ।

टाउकाको छेवैमा उभिएर
लुत्रुङ्ग झुण्डीरहेको सूँढलाई छोएर अर्को बोल्छ
यो हात्ति, मेरै श्रीमतिको तिघ्रो जस्तै
कोमल र मायालु हुँदो रहेछ
जसलाई म हरेक रात
आफ्नो जरखट्टिएको अर्को तिघ्रोले च्यापेर
मदहोशी निन्द्रा निदाउने गर्छु ।

मस्त निन्द्राबाट भरखरै ब्यूँझेर
अर्को मरञ्च्यासे आउँछ
र, कानलाई छोएर भन्छ
हात्ति त भरखरै मेरो घरमा जोडिएको
डिक्स होमको एन्टेना जस्तै हुँदोरहेछ
कि, यसलाई एकैतिर मात्र फर्काउनु पर्ने
दिशा बदल्न साथ सबै बेकम्मा ।

र, अन्त्यमा एउटा सानो फुच्चे
हात्तिको पुच्छरमा झुण्डिएर
लिङ्गे पिङ मच्याउँदै
आनन्दतिरेकमा चिच्याउँछ
हात्ति त बाबियोको लठारो पो रहेछ
पोयै पोयाले कसिएको
ढुङ्गाको भर माटो माटो भर ढुङ्गा ।
साँच्चै यो बेला
अन्धो मान्छेहरुले
हात्ति छामे जस्तै भइरहेको छ
मेरो देशको पहिचान र सङ्घीयता ।

त्यसैले म
एकजोर आदिवासी आँखाहरु
उपहार चढाउँदैछु जन्मै अन्धोहरुलाई ।

म कठपुतली (कविता)

मैले बाँचेको जिन्दगी
मेरै हो भनेर घमण्ड गर्नु
सबैभन्दा ठूलो मुर्खता रहेछ
बल्ल थाहा पाउँदैछु आज ।

कि मेरो जन्म नै मेरो रोजाइको थिएन भने
अरु कसरी हुन्छ मेरो ?
अरुबाटै राखिएको नाम/अरुबाटै जोडिएको जात
अरुबाटै सिकेको भाषा/अरुबाटै बुझेको संस्कृति
र, अरुबाटै थोपरिएको झटो राष्ट्रियता अनि इतिहास
साँच्चै म, ‘म’ होइन
मात्र कठपुतली रहेछु
नचायो नाची दिने
बोलायो बोली दिने ।

मलाई लाग्थ्यो म बढ्दैछु
तर कहाँ हुनु र ?
नियन्त्रण पो बढेको रहेछ म माथि
यसो गर/उसो नगर
यो खा/त्यो नखा
यस्तो ला/उस्तो नला
उता जा/त्यता नजा
यस्तो पढ्/त्यस्तो नपढ्
यस्तो लेख/त्यस्तो नलेख
यसलाई मान/त्यसलाई नमान्
यो आफ्नो/त्यो बिरानो
अरे यार !
यो कस्तो नियती
थुइक्क साला एउटा कठपुतली जिन्दगी ।

र, आज धमिराले भित्र भित्रै खाइसकेको
चैते हुरीको खजाना
अर्थात कथित राज्य
थमाएर हातमा जाबो एउटा नागरिक्ता
म माथि अधिकार जमाईरहेछ ।

कविलाई अर्ति (कविता)

दुनियाँमा मनैदेखि चिनेका
अनुहारले चिनेका,
र,
नामले मात्र चिनेका
कति होलान् मान्छेहरु
एक, दश, सय, हजार वा दश हजार ?
पक्कै यहाँभन्दा बढी नहुन सक्छ
त्यसैले, ए मूर्ख कवि !
दुनियाँको पिछा छोडेर आफै भित्र पस्
र,
लेख कालजयी कविताहरु ।