Thursday, December 25, 2014

अस्वीकृत वर्तमान

 

 
छेप्पाहरुले बेहोरेको वर्तमान
कोक्पाहरुको जवानीसम्म आइपुग्दा
विगत बनिसकेको थियो
र त, त्यसैको विरुद्घमा
उठाए कोक्पाहरुले
बर्माको घनघोर जङ्गलमा
पड्काएका बन्दुकहरु
राणाको छाति ताकेर ।
परन्तु सम्झौताको नाममा
धोका बेहोरेका कोक्पाहरुको बर्तमान
आपाहरुलाई चित्त नबुझे पछि
कहिले पिस्करमा
कहिले सुखानीमा
कहिले इभाङमा
कहिले छिन्ताङमा
बगाई रहे आपाहरुले
थोपा थोपा जम्मा पारेका
रगतका अमूल्य फाल्साहरु
तिनै रगतका फाल्साहरुमा
कोरिएका मुक्तिको गाथाभित्र
आज पनाति पुस्ताले
आफ्नै पहिचान नभेटेपछि
तयार भइरहेका छन्
इतिहास दोहो¥याउन ।
त्यसैले त यो कवि मन अचेल
विह्वल भएको छ,
कतै देश भित्र अर्कै देश खोज्न
कविताहरुले बारुद बन्नु प¥यो भने
सुरुवात हुने छ गृह युद्घ
जसले निम्त्याउने छ विनास सबैको
त्यसैले प्रतिपक्षको बेञ्चबाट उठेर
रोष्ट्रमको सामुन्ने पुगि
नियमापत्ति जनाई रहेको छु
र, सँगै नारा घन्किरहेछ
पहिचान मास्न पाइँदैन ।

असफल राष्ट्र


ब्यूँझदा न ब्यूँझदै
छिमेकीको बाँस झ्याँङमा...
घुर्न थाल्यो एक जोडि ढुकुर
ढुकुर...कुर...ढुकुर...कुर.....
र,
गञ्जकमा भएको परेवाले पनि भाका टिप्यो
माक...माक...घुर...माक...माक...घुर.....
खोरमा थुनिएको बैसालु भाले के कम
बास्न थाल्यो टोलै थर्काउँदै
कुखुरी...काँ.....।
हैन ?
यो असफल राष्ट्रमा
ढुकुर कसरी करायो ?
परेवा कसरी घु¥यो ?
र,
भाले कसरी बास्यो ?
म छक्कै परे
तीन छक्क ।

उठे र आङ तन्काएँ
खै के हो
चसक्कै चस्कियो देब्रे छाति भित्र
र, हतारोमा
खोलें बन्द ढोका
एक झोंक्का चिसो बतास काखैमा लुट्पुटियो
सुम्सुम्यो उसैगरि बतासले
मेरो हृदयका अन्तर कुन्तरहरु
विल्कुल पहिले जस्तै
कुनै परिवर्तन नपाउँदा बतासमा
म हैरान भएँ
कसरी राष्ट्र असफल भयो ?
पुगें ढुङ्गे धारोमा
झरें भस्मे कुवामा
पसें तुवा खोलाको होंछापुर्मा दहमा
पानी उही छ
फेरिएको छैन रंग
रोकिएको छैन कतै
धाराको अविरल धरर.....
कुवाको अविचल आकृति
र, खोलाको कुलुलु
विल्कुल पहिलाको जस्तै
यहि बेला
जिऊ भरि अविर पोतेर
धोवी चरा
देखियो खोलाको ढुङ्गोमा
उसैगरि पुच्छर फट्कार्दै नाच्यो
र, हानियो ओह्रालै
असफल राष्ट्रलाई नाप्न निस्किएको म
एक पटक फेरि हैरान भएँ ।
कि हिमाल भत्कियो ?
कि छाति भरि सभ्यताको बुकी फूल उमारेर
सधैं शिर ठडाई रहने पहाड लड्यो ?
यस्तै यस्तै तर्कनामा हेलिन्दै
निस्किएँ सिकारी थुम्कोमा
र, हेरें सिधैं उत्तरपट्टि
जहाँ युगौं देखि अविश्रान्त
उभिरहेका छन् सगरमाथा र कुम्भकर्णहरु
लोहोत्से र चोयूँहरु
ट्याम्के र मैंयूहरु
सेल्मे र मूलडाँडाहरु
बिल्कुल उसैगरि
शिरभरि हिउँको खास्टो ओढेर
अविचल उभिरहेकाछन् हिमालहरु
छातिभरि बुकी फूल उमारेर
सभ्यताको परिचय दिइरहेकाछन् पहाडहरु
र, यहि बेला
चिसापानी डाँडोलाई उधिन्दै
झुल्कियो घाम
रक्तिम आभाहरु बोकेर
अहँ असफलताको कुनै हरक, कुनै छनक
सुँघिएन यहाँ पनि, देखिएन यहाँ पनि ।
दिनभर बतास चलि¥ह्यो सिर...सिर......
घाम लागि रह्यो उसैगरि
खोलो बगि रह्यो निरन्तर...निरन्तर.....
चराहरुको चिरबिर
पुतलीको फुर्र...फुर्र.....
र, मान्छेको ताहुर माहुर रोकिएन
दिब्यहाङले जोतिरह्यो मकै बारी
सिम्माले लगाई रहि मकैको बिऊ सियोमा
सिस्नेम्पामा कुलो खन्नेहरु
गैह्री खेतमा धानको ब्याड राख्नेहरु
सबै सबै
ब्यस्त रहे दिनभर
फगत म,
असफल राष्ट्र खोज्दै
भौतारी रहें अनायासै ।
दिनभरको
क्लान्त तन र मनलाई अल्मल्याउन
खोलें ल्यापटप र जोडें मोडियम
अल्छि मान्दै खुल्यो वेभ पेजहरु
साइन इन गरें फेसबुक, ट्विटर र जि मेलमा
देखियो भित्ताहरु रंगी बिरंगी
कसैले के लेखेका, कसैले के लेखेका
कतै लाली गुँरासको थुँगा
कतै फेवाको कञ्चन पानीमा हेलिरहेका डुँगा
जन्म दिनको शुभकामना दिनेहरु पनि छन्
गाली गरेर आनन्द लिनेहरु पनि छन्
उही ढुँगे धारो जस्तै, भस्मे कुवा र तुवा खोला जस्तै
अविरल, अविचल र अपरिवर्तनीय छन् वेभ पेजहरु पनि
कुनै गन्ध छैन असफलताको ।
निक्कै बेर घोरिएँ
सायद,
हराँए सपनाहरुमा
डुबे कल्पनाहरुमा
पौंडिए तरङ्गहरुमा
यहि बेला
फेस बुकको भित्तोमा लेख्यो कसैले
देश असफल भएको छैन
पार्टीहरु पनि असफल भएका छैनन्
असफल भएका तिनै मात्र हुन्
जो ठूला पार्टीका निर्णायक ठाउँमा छन्
यसो हेरें,
धेरैले लाइक गरेका रहेछन्
तर मैले कमेन्ट नै लेखें
हन्ड्रेड पर्सेन्ट ठीक ।

Thursday, November 20, 2014

मलायामा......


एउटा फलानो साथी
रातभरि खोलापारी कि मुस्लिम कान्छीसँग
मेटाएर यौवनको प्यास,...
फालेर केही सय रिङ्गिट,
बिर्सेर भुण्टेकी आमालाई
विहानै फेसबुक खोल्छ
र,
वीर्य लत्पत्तिएको हातले,
दबाउँदै मोबाइलको बटम
लेख्छ एउटा स्टाटस...
‘हिन्दु राज्यको लागि, रगत बगाउन तयार छु ।’

अर्को टिलानो साथी
छलेर आँखा रुम पार्टनारको
पुगेर केडाई मकानानमा
अर्डर गरेर नासी पुतेह
मिलाएर लम्बुकरी
हतार हतार हुत्याई घाम्पे भुँडीमा
गोजीबाट निकालेर मोबाईल
फेसबुक खोल्छ र लेख्छ स्टाटस
‘गाई काट्नेहरुलाई मृत्यु दण्ड दिनु पर्छ’ ।
एउटा पुरानो साथी
उता श्रीमति अर्कैसँग पोइलो गएपछि
यता फसेको छ, मलायू सायाङको प्रेममा
केटी विवाह गर्न चाहान्छे
ऊ पनि मञ्जुर भएको छ भरखरै
सुनेको छु, केही दिनपछि
फालेर जनाई/काटेर लिङ्गको घेरो
बन्दै छ रे मुस्लिम ।
र, म
हेरेर चर्तिकला साथीहरुको
निलेर कुम्भकर्णे निन्द्रा
समातेर उपेक्षित कलम
लेखिरहेको छु मलायामा
चाउचाउ कविता....।
शब्दार्थ :
खोलापारी : मलेसियामा इन्डोनेशिया र मलेसिया कै समुन्द्र पारीको दुई राज्य सावा र सारावाकलाई खोलापारी भन्ने गर्छन् नेपालीहरु
रिङ्गिट : रुपैयाँ
केडाई मकानन : खाने कुराको दोकान, होटल
नासी पुतेह : चामलको भात
लम्बुकरी : गाई/गोरुको मासुको तरकारी
सायाङ : प्रेमिका

चाउचाउ कविता


पासार सिनीबाट
चढेर भूमिगत मेट्रो रेल
झरेर के.एल.सि.सी. स्टेशनमा...
फुत्त बाहिर निस्किएपछि
आकाशै छेडुँला झैं गरि उभिएको
ट्वीन टावरलाई हेरेर
देश सम्झिने अधिकार छैन हामीलाई
किन भने,
हरियो पासपोर्टमा मृत्युको लाहाछाप ठोकेर
काजकिरिया सारी सकेको सरकारले
सपना देख्न पठाएको होइन ।

यहाँ,
सबैकुरा सहनु पर्छ
उठ् भन्दा उठ्ने
र,
बस्भन्दा बस्नु पर्छ
कालोलाई सेतो भन् भन्यो भने पनि भन्नु पर्छ
ओई नेपाल ! ‘बोडो ओराङ’ भन्यो भने पनि मान्नु पर्छ
किनकी,
हरियो पासपोर्टमा
मृत्युको लाहाछाप ठोकेर
काजकिरिया सारिसकिएका हामीहरु
आँखा, कान, नाक, मुख र मन नभएका
रोवोर्ट न हौं, मात्र रोवोर्ट ।
घरबारी बन्धकी राखेर ल्याएको
पैशाको बिटो बुझाएपछि
म्यान पारवरको एजेन्टले हातमा थमाएको
सम्झौता पत्रमा के छ हेर्नु हुँदैन
त्यो त देखाउने दाँत न हो हात्तीको जस्तै
न चपाउन मिल्छ न लुकाउन मिल्छ
बरु
जता लगे पनि जानुपर्छ
जे दिन्छ त्यही खानुपर्छ
जहाँ सुतायो सुत्नुपर्छ
जतिबेला उठायो उठ्नुपर्छ
किनकी,
अवैध गर्भ धारणपछि
कुन्तीको कोखबाट जन्मिएको कर्ण हौं हामी
नदिमा फालिएका ।
हो, यहाँ दुतावास छ
राजदुत छन्, श्रम सहचारी छन्
प्रथम,द्धृतिय, तृतिय सचिव छन्
परन्तु,
सात लाख नेपाली रहेको ठाउँमा
खै सात जनाले के गरुन ?
मर्ने मरिरहेको छ
जेल पर्ने परिरहेको छ
लुटिने लुटिरहेको छ
कुटिने कुटिरहेको छ
फोन गर्यो सधैं व्यस्त
छैन हाइ...हेल्यो
उही ट्रिङ... ट्रिङ... ट्रिङ मात्र ।
कपाल फुलिसक्यो
छाला चउरी सक्यो
ज्यानमा बल घट्दै गएको छ
आँखा धमिलो–धमिलो भएको छ
भ्यागुतोको धार्नी नपुग्ने जान्दा जान्दै
मलायलाई भलाय मान्दा मान्दै
देश फर्किएर
भतुवा सरकारको अघि
पहिचान गुमाएर बस्नुभन्दा
हौ साइँला,
जाऊ जाऊ लिएर आऊ नाइन्टी नाइन
जाँठा ! स्वाँट्ट तानेर आज
लेख्नु पर्यो एउटा चाउचाउ कविता ।

गजल

मान्छे भएर पनि मानिसको, यो जात नसोधे हुन्थ्यो
फिँजाई धन दौलतको दृष्टि, औकात नसोधे हुन्थ्यो

शरद प्रीय ऋतुराग मेरो, वसन्त हृदयवासिनी
श्री र सिर्जना बिखण्डित कालो, बर्षात नसोधे हुन्थ्यो
...
आखिर बाँच्नु छ एक जिन्दगी, म किन खुसी यो नबाँडौं ?
होलान् कतै–कतै अन्तरमा ती, आघात नसोधे हुन्थ्यो

जीवन कलकलाउँदो बृक्ष, हुर्काए फुल्ने छ वासन्ती
ब्यर्थै त्यो आसङ्का गरेर फेरि, पात नसोधे हुन्थ्यो

पीडा चपाएर ज्यूनेहरुमा, म पनि त पक्कै पर्छु नै
 बल्लतल्ल भुल्न–भुल्न थालेको, ती बात नसोधे हुन्थ्यो

गजलको नशा–नशामा डुबेको, अहो ! यो नारथुङेलाई
मोहिनी सुरा अनि सुन्दरीको, त्यो मात नसोधे हुन्थ्यो ।

आफ्नै कविताको पात्र सँग


मलेसिया आएपछि मैले लेखेको पहिलो कविता ‘अचेल मलाई कविता लेख्नै आउँदैन’ । त्यसपछिको कविता, अघिल्लो अंकमा वर्णन गरिएको ‘साँच्चै आज त भाइटीका’ । तर तेश्रो कविता अलिक बेग्लै भयो । कसै कसैले यो कविताको पात्र केटी नै हुनुपर्छ भनेर दावी गरे पनि । तर कविताको पात्र एक इन्डोनेशियन केटा हुन्, जसको वास्तविक नाम ‘एण्डी नसिरुद्धिन’ । तर कविताको शिर्षक राखें ‘आण्डी नसिरुद्धिन’ ।
नेपालमा रहँदा केही विदेशीहरुसँग हाइ–हेल्लो गर्नु बाहेक कसैसँग गहिरो सम्बन्ध स्थापित भएको कुनै घटना छैन मसँग । तर आफू र आफ्नो परिवेशभन्दा बाहिरका मानिसहरुको मनोभावनालाई बुझ्न र उनीहरुसँग सम्बन्ध स्थापित गर्नु मेरोे सौख कै विषय थियो । म सानो हुँदा मेरो खेल्ने साथीहरु अर्कै जातिका धेरै थिए । स्कूलमा पनि मिल्ने साथीहरु प्रायः अरु नै जातिका हुन्थे । पाँच कक्षा पास गरेर माध्यामिक विद्यालयमा पुग्दा कहिल्यै नसुकेको (त्यसबेला) आले मगर र श्रेष्ठ (नेवार) जातका दुई जना साथीसँग घनिष्ट भएको थिएँ । पछि मदेश झर्दा मदेशीहरुसँग निकट हुन चाहान्थे । एक पटक हप्ता दिनको यात्राको क्रममा कोलकाता पुग्दा त्यहाँका बङ्गाली भाषीहरुसँग निकट हुन कम्ती रहर लगेको होइन । यही स्वभावको कारणले हुनसक्छ एण्डी नसिरुद्धिन मेरो घनिष्ट साथी बन्यो र कवितामा उसैलाई लेखें ।
मैले काम गर्ने कम्पनिमा नेपाली कामदारहरु धेरै थिए । पाँच वर्ष पुग्न लागेको पहिलो ग्रुपदेखि छ महिना मात्र भएको ग्रुप र हामी समेत थपिएको गरि पाँच ग्रुप थियो नेपालीको । हामीभन्दा अघिल्लो गु्रपका साथीहरु हामीलाई बढी प्राथमिकता दिन्थे । काम सिकाउने, मान्छे चिनाउने, मलेसियाको बारेमा बताउने मात्र हाईन अप्ठ्यारो परे सहयोग पनि गर्दथे तर जति पुरानो ग्रप हो उती व्यवहार छुद्र थियो । अर्थात हामी पुरानो हौं भन्ने दम्भ थियो उनीहरुमा । हामी नयाँले सम्मान गरोस् भन्ने ठान्थे उनीहरु ।
सायद परिवार र समाजबाट टाढा भएपछि मानिसले बढी स्वतन्त्र महशुस गर्छ होला र, त विदेशमा अधिकाँश मानिसहरुको मुखैमा झुण्डिएर बसेको हुन्छ, अश्लिल शब्द । कम्पनीमा काम गर्ने पुराना नेपालीहरु वाक्यै पिच्छे बोल्थे आमाचकारी गाली । तर ठाउँ–कुठाउँ अश्लिल शब्दहरु उच्चारण गर्नुलाई मैले कहिल्यै राम्रो मानेको छैन । पुराना साथीहरुको दम्भ र गाली मिश्रित बोली मैले पचाइँन । यी र यस्ता कारणले पुराना नेपालीसँग हाइ–हेल्लोभन्दा गहिरो हिमचिम बढाउन सकिन मैले । यस्तै बेला भेटिएका हुन् एण्डी ।
एण्डी दोश्रो पटक मैले काम गर्ने कम्पनीमा काम गर्दै थियो । गैह्रकानुनी रुपमा मलेसिया बसेर नक्कली परिचय पत्र बनाई उसले यस कम्पनीमा पहिला काम गरेको रहेछ । तर पुलिसले पक्रेपछि इन्डोनेशिया फर्केर कानुनी रुपमा भिषा लगाईवरी देश्रो पटक ऊ आएको थियो । केही होचो थियो उसको कद तर ज्यान अलिक फुकेको । स्थानीय मलेसियन र अरु इन्डोनेशियनहरुको भन्दा औसत दाँत मिलेको र हाँस्दाखेरी पुरौ दाँत देखिने उसको । बाहिरबाट हेर्दा भद्रता नै उसको परिचय । मध्यम स्तरको अंग्रेजी तर उच्चारण हामी नेपालीको भन्दा फरक । त्यसैले उसले बोल्दा हत्तपत्त बुझ्नै गाह्रो । उनका अन्य इन्डोनेसियन साथीहरु फिटिक्कै अंग्रेजी नबोल्ने । मलाई लाग्यो ऊ निक्कै पढालेखा हुनुपर्छ । यो कुरा उसलाई एक दिन सोधें, नभन्दै उसले डिप्लोमा सिध्याएको रहेछ । मेरो बारेमा उसले पनि सोध्यो, मैले नढाँटेरै सबै कुरा भने । त्यसपछि हामीले विदेश आउनुको कारणहरु सोधा–सोध गर्यौं । देशको राजनीतिदेखि सामाजिक, साँस्कृतिक, धार्मिक र थोर–बहुत साहित्यिक अवस्थाको बारेमा कुरा गर्यौं । राजदरवार हत्याकाण्ड बारे मलाई खोतल्यो उसले । मैले पनि सुकार्नोको हत्या, सुहार्तोको क्रुर शासन, मेघावतिको उदय र पराजय तथा डा. सुसिलो बाङ्बाङ्को शासनसम्मको इतिहास जान्न चाहेंँ । सुनामीको विध्वंशका कथाहरु उसले अधकल्चो सुनायो, मैले माओवादीको जनयुद्ध र त्यसले पारेको प्रभावको बारेमा उसले तेर्साएको जिज्ञासाँलाई एकसरो मेटिदिएँ । ऊ सुकार्नोको हत्यामा बढि ब्याकुल देखिन्थ्यो । सायद दरवार हत्याकाण्डको कथाहरुमा मलाई पनि उसले उस्तै खोज्यो होला ।
विट्रिसले छोडेर गएपछि अलग–अलग बनेका दुई देश इन्डोनेशिया र मलेसिया, भाषा धेरै प्रतिशत मिल्छ । मलेसियामा बोलिने सरकारी भाषा ‘मलायू’ तर केही–केही शब्द मात्र फरक भएको इन्डोनेशियामा बोलिने उहि भाषा ‘इन्डोन’ । अझपछि थाहा भयो, कम्बोडिया, ब्रुनाई र सिंगापुरमा पनि उही तर अलि–अलि फरक रुपमा बोलिदो रहेछ यही भाषा । एण्डीबाटै थाहा पाएँ, इन्डोनेशियामा पनि थुप्रै स्थानीय भाषाहरु रहेछन् । इन्डोनेशियामा पनि प्रशस्तै हिन्दु छन्, एण्डीले नै सुनायो । सँगै बनेका दुई राष्ट्र, तर किन मलेसिया जतिको विकास भएन इन्डोनेशियामा, मेरो कुनै दिनको प्रश्न थियो एण्डीलाई । उसको उही रेडिमेट जवाफ, सुहार्तोले डसेपछि इन्डोनेशिया पछि पर्यो । उसैले गायो मलेसियाका पूर्व प्रधानमन्त्री डा. महाथिर महमदको प्रशस्ती—महाथिर नै हुन्, आधुनिक मलेसियाको निर्माता, उसैको सपना हो अहिलेको मलेसिया ।
मलेसियामा ‘खोलापारीकी कान्छी’ शब्द निकै लोकप्रीय छ नेपालीहरु माझ । खासगरि इन्डोनेशियन केटीहरुलाई सम्बोधन गरिन्छ यो शब्दले । यदाकदा यही शब्द सम्बोधन हुन्छ, मलेसियाका दुई राज्य सावा र सारावाकका केटीहरुलाई पनि । एण्डीलाई पनि थाहा छ, धेरै इन्डोन केटीहरु नेपाली केटाका यौन पार्टनार बनेको कुरा । तर उसलाई चित्त दुखाई छैन । यी कुराहरु गरिरहन्दा पनि उसले सहज रुपमै जवाफ दिइरह्यो मलाई । मैले इन्डोनेशियनहरुको यौन मनोविज्ञानलाई खोतल्ने प्रयन्न गर्दै भने, किन नेपाली केटाहरुलाई रोजे होलान् नी केटीहरुले ? ऊ अलिकति मुस्कुरायो र मेरो आँखामा हेर्दै बोल्यो....नयाँ पनको खोज । त्यसपछि पनि हामीले गर्यौं यस्तै गफहरु । उसैले सुनायो—इन्डोनेशियन केटाहरु मलेसियन केटीलाई विवाह गरेर घरजम गर्न चाहान्छन् यतै । फेरि उसैले भन्यो—इन्डोनेशियामा घर परिवार पाल्ने दायित्व बढी केटी मानिसमा छ । विदेश गएर दुःखगरि बाबु–आमा पाल्ने धेरै केटीहरु नै हुन् । उसले अलिकति पोख्यो वास्तविकता—नेपालीहरुबाट इन्डोनेसियन केटीहरुले आनन्द पनि पाएका छन् र पैशा पनि । सँगै बस्दा कोठा भाडा र खानाको खर्च नेपाली केटाले तिरी हाल्छ, काम गरेर आएको पैशा पूरै पठाउँछन् बाबु–आमालाई । अन्तिममा ऊ अलिकती कुँडियो, र भन्यो—केटीहरुको दाँजोमा हामीले पैशा पठाउन सक्दैनौ र घर परिवारबाट पनि अपहेलित हुनुपर्छ ।
एण्डीले केही नेपाली शब्दहरु बोल्न सिकेको थियो, पछि मैले पनि केही कुराहरु सिकाएँ । ऊ प्रायः नेपालीलाई भाइ भनेर बोलाउँथ्यो । मेरो लागि मात्र होइन, सबै नेपालीहरुको बीचमा प्रीय थियो एण्डी । तर करिब डेढ महिनापछि बन्द भयो नयाँ उत्पादन । एण्डी लगायत केही नेपाली साथीहरुले अर्कै सेक्सनमा सर्नु पर्यो, म त्यही नै रहें । एण्डीसँगको डेढ महिने मित्रतामा पूर्ण बिराम लागेपछि उसैलाई सम्झदै लेखेंको हुँ कविता...‘आण्डी नसिरुद्धिन’ ।

गजल


हरियो राहदानी, बाँडी रहेछ सरकार
अरपे जिन्दगानी, बाँडी रहेछ सरकार

गराई हस्ताक्षर, मृत्यु पत्रमा कठै !
राष्ट्रका नौ जवानी, बाँडी रहेछ सरकार

दलाली अघि सारी, धन्दा चलाई आफै
अमूल्य हिरा खानी, बाँडी रहेछ सरकार

बनाई जनतालाई, कुल्ली, भरिया, पाले
विश्वको कुनाकानी, बाँडी रहेछ सरकार

खन्याई अँखोरामा, मोही भनेर आज
आँशु हो की या पानी, बाँडी रहेछ सरकार ।